جشنواره نقش روزی حلال در تأمین سلامت و زندگی انسان ها

ای مردم ! از آنچه در زمین است

حلال و پاکیزه بخورید

و از گامهای شیطان پیروی نکنید.

بقره / ۱۶۸

هوالرزاق

مقدمه:

الف) خداوند متعال آنچه را که در روی زمین برای انسان قرار داده ، فقط نوع حلال و پاکیزه اش را برای حیات طیبه و رسیدن به کمال و سعادت مباح و مجاز می داند ، این در حالی است که شیطان برای نابودی و منحرف ساختن انسان از مسیر درست و الهی ، نقشه و دام هایی دارد که اولین ، بهترین ، ساده ترین و در دسترس ترین آن نفوذ و رخنه در مال و روزی انسان می باشد ، به طوری که پروردگار متعال بعد از توصیه به استفاده از روزی حلال و پاکیزه ، سریعاً هشدار می دهد که مراقب دام و گامهای شیطان باشید ، همان هشداری که خداوند به حضرت آدم و حوا در اولین روزهای خلقت داد که مبادا از میوه درختی که نهی شده اند تناول نمایند و اینجا بود که شیطان اولین نقشه ی خود را برای گمراهی آدم طراحی نمود و با وسوسه ی انسان به خوردن اولین لقمه ی حرام باعث سقوط آدم از بهشت و سپس شروع انحراف و دامهای بعدی شیطان برای انسانها شد.

در واقع انسان با اولین لقمه ی حرام ، قدمهای شیطان را در وجود خود احساس و با او عجین و هم خانواده می شود و به مرور اعضاء و جوارح خود را که آغشته به مال حرام است را در مسیر و قدمهای شیطان قرار داده و در منجلاب تباهی سقوط کرده و سلامت و زندگی خود را به خطر می اندازد.

ب) از گذشته های دور تاکنون باور نمی کردند که مال حرام و غذا مسایل روانی هم داشته باشند. فکر می کردند غذا از نظر ویتامین ها و پروتئین ها مهم است. تا آنکه با گسترش مرزهای دانش بشری ، هم اکنون از نظر تجربی اثبات کرده اند که غذا دو چیز به انسان منتقل می کند:

اول: انواع ویتامین ها ،

دوم: صفات روانی و روحیات.

به این معنی که تحصیل مال حرام خواسته یا ناخواسته دارای تبعاتی در زندگی خواهد بود که گریزی از آن نیست. لذا توصیه و سفارش فراوان شده است که : انسان باید به روزی خود بنگرد (عبس / ۲۴).

امام حسین علیه السلام در خطبه روز عاشورا به مردمی که به جنگ او آمده بودند فرمود:«شکم شما از مال حرام پر شده است.» و همین گناه باعث شد دست به گناه عظیمی همچون کشتن امام بزنند.به همین جهت در تعالیم دینی بر حلال خوری تأکید شده و مقدّمه عمل صالح شمرده شده است.

ج) خدای بی نیاز ، ما را نیازمند آفریده است. نیازمند به ذات مقدس خودش. و با این نیاز ما را بهانه و وسیله ای برای قرب به خویش قرار داد. از جمله نیازهای ضروری ما ، معیشت و کسب روزی است که ناگزیر از آنیم. خزائن روزی نیز نزد او و در دست اوست. و واقعیت امر این است که قسمت هرکس از روزی ، تنها با سعی و تلاش و زیرکی او تناسبی ندارد. بلکه خدای مهربان ، ما را به تناسب گنجایش و نیات ما از روزی بهره مند می کند تا سر به طغیان و سرکشی برنداریم و بدمستی نکنیم :

باید بنگرد که کدامشان پاکیزه تر و حلال تر دارند تا از آن روزی فراهم آورد (کهف/۱۹)

این در حالی است که برخی از انسانها راه را به اشتباه رفته و به جای کسب روزی حلال و پاکیزه ، با استفاده از ابزار گناه و  نافرمانی ، و به پندار خود درصدد کسب مال بیشتر و البته حرام و نامشروع می روند. این مال حرام هرچند با سعی و تلاش ، احتمال کسب آن دور از انتظار نیست ، اما سرآغاز بسیاری از فلاکت ها و بدبختی هاست که همچون آتش زبانه خواهد کشید و انسان را به ورطه ی نابودی خواهد رساند.

د) جشنواره بزرگ نقش روزی حلال در تاءمین سلامت و زندگی انسان ها تلاش دارد تا ضمن توجه همگان به تلاش برای کسب روزی حلال بعنوان یکی از مهمترین اسباب سعادت و نیکبختی انسان ، به اثرات سوء کسب مال حرام و تبعات آن در فرد و جامعه بپردازد.

کارمندی که وظائف خود را در مقابل جامعه به درستی انجام ندهد ، پزشکی که سوگند خود را فراموش کرده و توجهی به حقوق بیمار و سلامتی او نداشته باشد ، معلم و استادی که دغدغه ی انتقال درست آموزشها و ارتقاء دانش آموزان خود را نداشته باشد ، مغازه داری که احتکار و یا کم فروشی می کند ، کارخانه داری که حقوق کارگران خود را به بهانه های واهی پرداخت نمی کند ، سرمایه داری که به اتکاء ثروت خود ربا را در جامعه ترویج می دهد، فروشنده ی مواد مخدر که درآمد خود را بر نابودی انسانها و از هم پاشیدن خانواده ها بنا نهاده ، سوء استفاده از نفوذ سیاسی ، اجتماعی و یا مدیریتی در استفاده از تسهیلات دولتی (وام بانکی ، زمین و …) ، حقه بازی در معاملات اقتصادی همچون زمین ، ملک ، خودرو و … ، خوردن ارث میت و اموال بستگان ، رشوه دادن به مسئولین جهت کسب درآمد بیشتر و تضییع حقوق دیگران (خداوند به صراحت در آیه ۱۸۸ سوره بقره می فرماید: مال یکدیگر را به ناحق نخورید و آن را برای رشوه نزد حکام نفرستید تا قسمتی از اموال مردم را به ناحق بخورید با آنکه شما می دانید)  ، تولید کننده ای که از تولید خود کم می گذارد و … نمونه هایی بارز و مشخص از ورود به محدوده ی ممنوعه ی مال حرام و شبهه ناک می باشد. مال حرام و شبهه ناک که وارد زندگی انسان شد نه تنها مانع تعالی و پرواز روح خواهد شد که او را زمینگیر می کند و اینجاست که اثرات آن همچون دست و پنجه نرم کردن با مصیبت ها ، مرگ زودرس ، اعتیاد ، کم شدن برکت از زندگی ، بزهکاری و .. دامنگیر انسان خواهد شد.

حضور شما در این هم اندیشی بزرگ را ارج می نهیم.

سازمان جوانان جمعیت هلال احمر

بهار ۱۳۸۹

نحوه شرکت در جشنواره:

یکی از موضوعات ارائه شده را انتخاب و سپس در محورهای ارائه شده آثار خود را به دبیرخانه جشنواره ارسال نمائید.

مهلت ارسال آثار:

حداکثر تا پایان مردادماه ۸۹

نشانی جهت ارسال آثار:

تهران- خیابان حضرت ولی عصر (عج)- بالاتر از میرداماد- خیابان رشید یاسمی- پلاک ۳- طبقه سوم- سازمان جوانان جمعیت هلال احمر- دبیرخانه جشنواره

ذکر مشخصات کامل و آدرس دقیق و تلفن ضروری است.

جوایز:

کمک هزینه سفر حج عمره- کمک هزینه سفر به عتبات عالیات و مشهد مقدس- و جوایز ارزشمند دیگر

محورهای جشنواره:

- مقاله نویسی ( تحقیق و پژوهش – ذکر آیات و روایات)

- ذکر مصادیق و خاطرات

- نقاشی و طراحی

- شعر

- عکس

کاریکاتور

موضوعات جشنواره

* مصادیق مال حرام و روزی حلال:

نبی مکرم اسلام (ص) می فرمایند: از گناهان بپرهیزید که گناه خیر و نعمت را ببرد … و بنده گناه می کند و با آن گناه از روزی باز می ماند ، حال آن که دسترسی به آن روزی برایش سهل و آسان بود ( بحارالانوار/ ج ۷۳/ ص ۳۷۷ ).

یکی از دغدغه های اصلی ، یافتن راهها و مصادیق کسب مال حلال و دوری و پرهیز از مال شبهه ناک و حرام می باشد. به عبارتی یکی از تلاشهای مقدس ، تلاش در جهت قرار گرفتن در این مسیر درست می باشد. اینگونه تلاشی است که در روایات می فرمایند اگر مردی در مسیر کسب روزی اهل و خانواده اش از دنیا برود ، اجر شهید را خواهد داشت.

بیان مصادیق مال حرام و در مقابل آن روزی حلال از مفاهیم این بخش جشنواره می باشد. حضرت علی (ع) می فرمایند: از گناهان بپرهیزید که بنده گناهی می کند و با آن گناه ، روزی از او بازداشته می شود (بحارالانوار/ ج ۷۳/ ص ۳۷۷ ).

*مال حرام و آسیب های اجتماعی (ظلم ، اعتیاد اسراف ، خیانت در امانت ، بزهکاری و ..):

امام علی (ع) می فرمایند : برای راندن نعمت ، ستم کردن بس است.

بررسی ها نشان می دهد که منشاء بسیاری از آسیب های اجتماعی و بدبختی ها ، بزهکاریها ، اعتیاد ، خیانت در امانت، ظلم ها ، نافرمانی اجتماعی ، اسراف ، رباخواری ، ناهنجاریها و دهها صفات ناپسند ، ریشه در مال حرام دارد. مال حرام همچون ویروسی است که سلامت و زندگی انسان را تهدید می کند. بدون شک کسب روزی حلال عامل مهمی برای در امان ماندن از اینگونه آسیبها می باشد.

راوی می گوید به امام صادق (ع) عرض کردم : شنیدم که خدا می گوید: خدا برکت را از ربا می برد و به صدقات برکت می دهد. (بقره/ ۲۷۶). و من کسی را می بینم که ربا می خورد و مالش زیاد می شود ! امام فرمود: چه تباهی بالاتر از درهمی رباست که دین را تباه می کند و اگر هم از آن توبه کند مالش برود و تنگدست شود (تهذیب/ ج ۷/ ص ۱۵).

همچنین حضرت علی (ع) می فرمایند: امانتداری ، روزی می آورد و خیانت فقر را به دنبال می کشد .

*مال حرام و فحشاء:

… گناهی که روزی را باز دارد ، زناکاری است (امام صادق (ع)/ بحارالانوار/ ج ۷۳/ ص ۳۷۴).

یکی دیگر از ثمرات مال حرام و غرق شدن در منجلاب تباهی و نابودی ، انجام و شیوع فحشاء و منکر می باشد. غالب گردآوردندگان اموال نامشروع و حرام گرفتار اینگونه مصیبت ها نیز هستند. هنگامی که دامن آنها آلوده به فحشاء و منکر و گناهانی همچون زنا ، فحشاء و … شد ، جامعه و نسل آینده را به فساد خواهند کشید. در روایت می خوانیم که : چهار چیز است که اگر یکی از آنها در  خانه ای وارد شود ، ویران می گردد و برکت خدا آن را آباد نمی کند: خیانت ، دزدی ، شرابخواری و عمل منافی عفت (نهج الفصاحه).

ای فرزندان آدم مبادا شیطان شما را فریب دهد چنان که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون برد در حالی که جامه از تن آنان بر می کند تا قبایح و زشتی آنان را در نظرشان پدیدار کند (اعراف/ ۲۷).

اولین نقشه ی شیطان برای گمراهی آدم ، دعوت به خوردن از درختی بود که از طرف خداوند نهی شده بود که این لقمه ی حرام باعث شد آدم از بهشت رانده شده و به دنبال آن نمایان ساختن و نشان دادن عورت و زشتی اندامشان بود.

*مال حرام و قتل و زندان:

ای اهل ایمان مال یکدیگر را به ناحق نخورید مگر آن که تجارتی باشد از روی رضا و رغبت و یکدیگر را  نکشید (نساء/ ۲۹).

خداوند متعال در این آیه از قرآن به یک نکته ی مهم اجتماعی اشاره می فرماید و آن اینکه اگر روابط مالی مردم بر اساسی صحیح استوار نباشد و در اموال یکدیگر به ناحق تصرف کنند ، قتل و دگرکشی و انتحار اجتماعی ثمره ی آن خواهد بود.

و مگر نه این است که عامل بسیاری از قتل ها و زندان ها به دلیل تلاش برای رسیدن به مال حرام و نامشروع بوده است ؟

بررسی ها نشان می دهد در کنار عوامل دیگری همچون اختلافات خانوادگی ، رقابت ها ، حسادت ها و … که سهم زیادی از قتل ها و زندانی ها را به خود اختصاص داده است ، بخش قابل توجهی نیز ثمره ی زیاده خواهی ، مال حرام و حرام خواری می باشد.

هرکس از خدا بترسد ، خدا راهی برای رهایی او گذارد و او را از جایی که به گمانش نرسد روزی رساند ( طلاق/۲).

*مال حرام و طلاق:

خداوند متعال به انسان می فرماید: ای فرزند آدم ! همانا حلال به سویت نمی آید ، مگر قطره قطره ، و اما حرام مانند سیل ، به سوی تو می آید ! پس به (یقین بدان) کسی که (حیات خویش را بر حلال و پارسایی بنا کند و به مرزهای ممنوع الهی ، حرمت نهد و جان و مال خویش را به حرام نیالاید و در نتیجه ) زندگانی اش صفا و پاکی یابد ، دینش (و ایمان و آخرتش نیز) صفا می یابد و سعادت دو جهان را نصیب خود می کند. و اما کسی که زیستن دنیایی اش را به حرام و ناپاکی ها بیالاید ، شقاوت دو جهان نصیبش  می شود (۵۱۵ حدیث قدسی/ ص ۲۴۵).

بررسی ها نشان می دهد که در کنار عوامل دیگری همچون عدم تفاهم ، تفاوت های فرهنگی و … برخی از طلاقها ثمره ی ورود مال نامشروع به زندگی می باشد. در حقیقت ورود مال حرام به زندگی مشترک به منزله ی ورود به دامها و گامهای شیطان می باشد که پس از تسلط و پذیرش رهبری شیطان ، نقشه هایش  همانند آتشی است که کانون گرم خانواده را ویران می سازد.

شیطان میان بندگان دشمنی و فساد برمی انگیزد ، زیرا دشمنی شیطان با آدمیان واضح و آشکار است (اسراء / ۵۳).

*مال حرام و بیماریهای سخت:

کسانی که طلا و نقره را گنجینه و ذخیره می کنند و در راه خدا انفاق نمی کنند ، آنان را به عذابی دردناک  بشارت ده (توبه / ۳۴).

مال حرام منشاء فلاکت و بدبختی انسان است. البته   همه ی بیماریها ثمره ی خوردن مال حرام نیست ، چه بسا بی احتیاطی و عدم مراقبت از بدن نیز سبب بروز بیماری شود ، اما در بعضی موارد گناهان هم می تواند عاملی برای بیماری باشد. بیماری های سخت  از آن منظر که انسان را در تنگنا و سختی قرار می دهد در برخی موارد جمع آوری مال حرام و نامشروع عامل اصلی آن می باشد. امیرالموءمنین علی (ع) می فرماید: کسی که ثروتی از طریق نامشروع به دست آورد در طریقی که پاداش الهی ندارد ، مصرف خواهد شد (تحف العقول / ص ۶۳).

*مال حرام و مرگ زودرس:

و از خدا بترسید و مرا اطاعت کنید تا گناهانتان بخشیده شود و مرگتان را تا وقت معین (عمر طبیعی) به تاءخیر افکند (نوح/ ۴ و ۳).

بدون شک بسیاری از گناهان و صفات زشت و ناپسند از قبیل حرام خواری ، کسب مال حرام و نامشروع به طور مستقیم عمر را کاهش می دهد. امام علی (ع) می فرماید: مرگ زودرس انسان ها بر اثر گناه ، از مرگ طبیعی بیشتر است (سفینه البحار/ ص ۴۸۹).

بنابراین گناه ، قطع نظر از آثار زیانبار معنوی ، یک اثر بارزش کوتاه ساختن عمر آدمی است ، همانطور که نیکوکاری و تلاش برای کسب رزق حلال و مشروع ، علاوه بر همه ی آثار ، در طول عمر کاملاٌ موءثر است.

*مال حرام و ورشکستگی و تنگدستی:

حرام خواری ، زیاده خواهی و دست اندازی به اموال دیگران عامل عمده ای در پریشانی ، تنگدستی و ورشکستگی ها می باشد. قانع نبودن به اندازه و حدود خود ، بلندپروازی و در نتیجه تلاش برای کسب مال بیشتر به هر قیمت و انجام اقدامات نابخردانه ، بی توجهی به دستورات دینی در زمینه ی کسب روزی حلال و پاکیزه و بسیاری دیگر از این دست اقدامات ، نقش موءثری در ورشکستگی و تنگدستی حاصل از تلاش خود انسان دارد. رسول خدا(ص) می فرمایند: هرکس مالی را از غیر حلال کسب کند خدای تعالی تهیدستش کند  (مستدرک الوسائل/ ج ۲/ ص ۴۲۵).

قرآن مجید می فرماید: هرکس از یاد من دوری کند در دنیا معیشت و روزی اش تنگ می شود (طور/ ۱۲۴).

خیلی ها گمان می کنند می توانند با کلاه برداری و دست اندازی به اموال دیگران به ساحل آرامش و آسایش برسند ، در حالی که این آرامش هم ظاهری است و هم گذرا و ناپایدار. امام صادق (ع) در همین زمینه می فرمایند: حرام خواری ، روزی را به باد می دهد (بحارالانوار/ ج ۱۰۳).

امام علی (ع) در موضوع اسراف و ریخت و پاش نیز  می فرمایند: اسراف ، سبب فقر است. و اسراف ، مال بسیار را به باد فنا می دهد (غررالحکم/ ج ۱/ فصل اول).

* مال حرام و قانون شکنی

در اموال و اولاد بندگان شریک شو و به آنها وعده ی دروغ بده و ای بندگان بدانید که وعده ی شیطان چیزی جز غرور و فریب نخواهد بود (اسراء/ ۶۴).

شیطان از طرق گوناگون و به وسیله ی دستیاران فراوان از جنس خود و آدمیان ، برای اغوای مردم از طریق شریک شدن در ثروت و فرزند انسان اقدام می نماید. شراکت شیطان در ثروت و اموال انسان همان لقمه ی حرام است که در زندگی وارد می شود . وقتی لقمه ی حرام با گوشت و پوست انسان عجین شد مقدمه ای برای تولد فرزندان ناخلف و سرکش فراهم خواهد شد. چه بسیار فرزندانی را دیده اید که به سمت قانون شکنی ، خلافکاری ، بزهکاری و .. کشیده شده اند که حاصل همان ثروت و اموال حرام و نامشروعی بوده است که توسط والدین کسب شده و موجب شراکت شیطان در ثروت و اولاد انسان گردیده است.

از مصادیق قانون شکنی می توان به : برهم زدن نظم اجتماعی، تعرض به حدود و اموال عمومی ، شرارت و درگیری با عوامل انتظامی و امنیتی ، عدم توجه و زیر پا گذاشتن قوانین اشاره کرد.